દેખાદેખી

આ શબ્દે તો મસમોટી જંજાળ ઉભી કરી છે.રીતસરની રંજાડ છે એની.ક્યારેક એને જોઇને એવો કાળ ચડે છે કે એમ થાય કે એને આ ધરતીમાંથી નેસ્તનાબૂદ કરી નાખું.ને ક્યારેક એમ થાય કે સાલું આવું આપડા જ જોવામાં ન આવતું હોય તો? ફેશન થી માંડીને ફોન અને માશુકાથી માંડીને મમ્મીઓનાએટીટ્યુડ સુધી જોઈએ તો આ ઠેર ઠેર છે.એક રીતે જોવા જઈએ તો એ એક બીમારી છે.એમાય મમ્મીઓના મામલે તો બાપા(!!!) બહુ જ ત્રાસ છે.
એક મમ્મી એમ કહે કે મેં તો મારા દીકરાને આવી છૂટ આપી છે ને તેવી છૂટ આપી છે એટલે એને સાંભળનારી બીજી મમ્મીઓ તરત જાણે-અજાણે
એ મુજબનું વર્તન કરવાની ટ્રાય મારવા લાગે છે.

મમ્મીઓ અફકોર્સ પોતાના સંતાનોને જાણતી હોય છે,પણ આવું વર્તન કેટલેક અંશે યોગ્ય છે?દરેક બાળક જુદા વાતાવરણમાં,જુદા વિચારો સાથે ઉછરે છે ને
એટલે જ એ અલગ હોય છે.જેમ આંખની સાઈઝ પણ સરખી નથી હોતી,ફિંગરપ્રિન્ટ પણ સરખા નથી હોતા,એમ દરેક બાળક પણ જુદા જુદા વિચારો સાથે જીવે છે,દુનિયાને જુએ છે ને મુલવે છે.

તોય માતાઓ મુલ્યો,સંસ્કાર,પરંપરા ના નામે યુવા સંતાનોને હાંક્યા કરે છે.એ બધું જ જરૂરી છે કેમકે વારસો આગળ ધપાવવો પણ જરૂરી છે.પણ સાથે સાથે એ પણ યાદ રાખવું ઘટે કે સંતાન એક સ્વતંત્ર અસ્તિત્વ છે,એક જીવંત વ્યક્તિત્વ છે.એને પણ ગમા-અણગમા,ગુસ્સો,મુડ,મિજાજ,રસરુચિ બધું જ છે.પણ એ જયારે તમને પ્રાયોરીટી આપે છે ત્યારે એ શું વિચારીને આગળ વધે છે એ પણ જાણવાની કોશિશ કરવી પડે.બની શકે કે મમ્મી કરતા માશુકાને લેસ પ્રાયોરીટી આપીને એ બધું બેલેન્સ કરવા માંગતો હોય.બની શકે કે બાપને મહત્વ આપતી વખતે બોયફ્રેન્ડનો ગુસ્સો ઝેલવો પડ્યો હોય.બની શકે કે પ્રિયજનના પ્રેમને તાકાત બનાવીને કેરીઅર આગળ વધારવાના મનસુબાઓ હોય.બની શકે કે ઓફ્ફિશિઅલિ કમીટેડ જાહેર થયા વગર માત્ર વિશુદ્ધ પ્રેમને વળગી રહીનેય જિંદગીના કડવા સત્યોને હસતા હસતા ઝીલવાના વારા આવ્યા હોય.બની શકે કે ભૂતકાળની યાદોમાં ઈન્વોલ્વમેન્ટ ન હોવા છતાંય વર્તમાન અને ભવિષ્યને વગર વાંકે દાવ પર લગાડી દીધું હોય.બની શકે કે સંઘર્ષમાં સાથ ન આપેલ સંબંધીઓ માટેની નફરત મસમોટી ખીણ બની ગઈ હોય ને જિંદગી ફરી પાછી ત્યાં જ લાવી મુકે.બની શકે કે મુલ્યો અને પરંપરાઓનો સંતાન જ ઉઠીને વર્તન-વિરોધ થી કચ્ચરઘાણ બોલાવતું હોય.

પણ,શું સંતાન માતાને ઓળખે છે?નહિ,બિલકુલ નહિ.માતા પણ આખરે એક સ્ત્રી છે ને દરેક સ્ત્રીની જેમ એ પણ બેશુમાર પ્રેમ કરે છે અને એટલે જ પઝેશનની લાગણીમાં અટવાય છે.બીજાઓ આગળ “મારો દીકરો તો કોઈ દિવસ અણછાજતું પગલું ભરે જ નહિ” એવી વાત કર્યા પછી જયારે(આ બધું જાણ્યા છતાંય) સંતાન દબાતા અવાજે પોતાના રીલેશનનો નિખાલસ એકરાર કરે ત્યારે એ હચમચી જાય છે.હવે સંતાન મૂંઝાય છે.કરવું શું?રીલેશન તોડી નાખવો?કેરિયર બાજુ જોવું?ધમપછાડા કરીને હા પડાવવી?ખબર પડે તો કૈક કરે ને?એટલે સરવાળે એ મૂંગું બની જાય છે.ઘરની શાંતિ જાળવવા,મમ્મીને શાંત થવા માટે,પોતાની આંતરખોજ માટે…રસ્તાઓ ઘણા છે છાનગપતીયાના.પણ એનાથી માત્ર છેતરવાની લાગણી થયા કરે.કશુક ખૂંચતું લાગે.વિરહ સહેવાય નહિ ને મળવાનું મમ્મીને પુછાય નહિ.એમાય જો સગાઓને થોડીઘણી ખબર હોય તો રોજ ઉઠીને તમારું જીવતાજીવત એન્કાઉનટર થાય સવાલોથી.
‘શું પછી કેટલેક પહોચ્યું તમારું?’
‘હવે કેટલી વાર છે વાજા વગડાવવાને?’

એક વાત કોઈ મને સમજાવશે?કુથ્લીનો આવો વિકૃત અને હલકટ શોખ જ કેમ છે સમાજમાં?કોઈ એકાદ-બે સારા પુસ્તકો વાંચતા તો જોયા જ નથી કહેવાતા વડીલોને…કોને શું કરવું જોઈએ એનું મોટું બધુ લેકચર આપતા વડીલો વહુ-દીકરીઓના મામલે એકદમ રૂઢીવાદી બની જાય છે.આવું દેખાદેખીથી થાય છે.’ફલાણાની વહુ તો કેવી સજીધજીને ફરે છે?મારી વહુ જ આડી હાલે છે.’
‘પેલાને તો એની મમ્મી જ ગોતી આપશે રૂપાળી છોકરી.’..ઉફ્ફ…સરખામણી જ શું કામ છે?બસ,પોતાનું વધુને વધુ સારું રહેવું જોઈએ,સમાજમાં માણસો આપણું નામ લે ત્યારે એમ થવું જોઈએ કે શું માણસ હતા એ….

વસ્તુ ક્લીઅર કટ છે.તમે એને આન્સરેબલ હોવા જોઈએ જે તમને આન્સરેબલ હોય.કોઈની દીકરી,દીકરો,જીવનશૈલી,વિચારો,સમાજમાં સ્થાન એ બધાની ડાયરેક્ટ કોપી કરીને પોતાના સંતાનમાં એ ન જોવું.એ સજ્જ છે,પોતાના વિચારોમાં,પોતાના કામો-કર્તવ્યોમાં,પોતાના દરેક રીલેશનની જાળવણીમાં,પોતાના ફેમિલીના સંગઠનમાં…બસ,જરાક સમજો…પ્લીઝ…

એક પત્ર – નાનીને નામ…

ડિયર નાની,

હા, હું હવે બોલતો અને લખતો થઇ ગયો છું.તમારી પણ એ જ ઇચ્છા હતી ને કે મને બોલતો સાંભળવો?કદાચ આ તમે વાંચી શકો..કમનસીબે, જીભ સિવાઇ ગઇ છે.આજે મને અને ઘરના બધાને તમારા સાથની જરૂર છે.એવા ઘણા રિલેશન તુટવા પર છે જે માત્ર તમારી જ હાજરીથી ફરી પાછા મહેકી શકે છે.આટલા વહેલા જવાની જરૂર જ નહોતી તમારે..હજી મારે ભગ્વદગીતાનો વિષાદયોગ અને જ્ઞાનયોગ શીખવાના બાકી હતા ત્યાં જ તમે જતા રહ્યા?એમ ન વિચાર્યું કે એ વગર આ હર્ષ કેમ ખુશ રહેશે કે રાખશે?તમારી ગેરહાજરી અત્યારે સૌથી વધુ કેમ સાલે છે એ ખબર છે?તમારો આ લાડકો અત્યારે મુંઝાયો છે કે કોને સમજાવવા-એને કે જે મારા પોતાના છે?કે એને જેને સત્યની પરખ નથી?સાથ બહેનનો દેવો કે મમ્મીનો એ જ ખબર પડ્તી નથી કેમકે બેય સાચા છે.બેય પોતાના બાળપણમાં અતિશય સંઘર્ષ વેઠીને આગળ આવ્યા છે.

માં વગર તો મામા કેમ જીવતા હશે એ પણ મને નથી ખબર…હા-તમારી ભાવતી સાકરટેટી તમારા ગયા પછી એ ત્યજી ચુક્યા છે.તમારો વહાલો હાદુ આજે નાના ના નામને સાર્થક કરીને ડોક્ટર બન્યો છે અને તમારી પ્રતિક્રુતિ જેવી કુકી અને કકુ બેય તમારા અણમોલ સંસ્કાર-વારસાના પ્રતિનીધિઓ બની ચુક્યા છે.

તમે જ શિખવ્યું છે ને કે કોઇ પરનો ઉપકાર યાદ ન રાખવો ને કોઇએ આપેલા દુ:ખ પ્રભુની પ્રસાદી માનીને લઇ લેવા?આજે જ્યારે આપણા સંઘર્ષના દિવસો મમ્મી યાદ કરે છે ત્યારે એને જેટલા આંસુ આવે છે એટલા જ હુંય વહાવું છું.પણ પછી મનને કાઠું કરી લઉં છું કે હું ખળભળીશ તો આ બધાને કોણ હિંમત બંધાવશે?આજે જ્યારે મમ્મી હાદુ-કુકી કે બીજા તમામ ભાંડરડાઓની ચિંતામાં રાતોની રાતો ઉંઘતી નથી ત્યારે ચુપચાપ કાઢેલા એના ડુસકા હું સાંભળું છું અને તરફડું છું…કેમ ભગવાને આવી સજા આપી અમને?કે પછી જેમ એક પંખી એના બચ્ચાઓને ઉડતા શિખાય એ માટે માળામાંથી નીચે ફેંકી દે એમ તમે પણ અચાનક અમને મુકીને ભરઉંઘમાં ચાલી નીકળ્યા!!!ઇવન તમે એ પણ ન જોયું કે નાનાજી તમારા વગર કેટલા પાંગળા બની ગયા અને છેવટે એ પણ….

ભાગવતાચાર્ય પિતાનો વારસો તમે જીવી બતાવ્યો છે અને અમે એ જોયો…આજે દુનિયા અમને બધા ભાંડરડાઓને એક્જૂટ જુએ છે એ તમારા જ ઉછેરનું પરિણામ છે.આજે લેપટોપ તો છે પણ મન જ્યાં હળવું થઇને છુટ્ટા મોં એ રડવાની ઇચ્છા કરે છે એવો “ખોળો(લેપ)” નથી.સંબંધોમાં આવતા તનાવને હળવા કરી વ્યવહારૂં ઉકેલ લાવે એવી કોઠાસુઝ નથી.વહુ-દિકરીઓને “તું ચિંતા ન કરતી-હું બેઠી છું” એવું કહેનાર વિરાટ વ્યક્તિત્વ નથી.હરી-એવું લાડભર્યુ ક્રુષ્ણનું નામ આપતી વખતે જ તમે કદાચ મને તમારી ક્રુષ્ણભક્તિની ભેટ આપી જેનું મુલ્ય જિંદગીના દરેક ક્ષણે સમજાતું જાય છે.હવે સમજાય છે કે હું જેને ક્રુષ્ણની પ્રેરણા સમજતો જતો એ તમારા આપેલા વારસારૂપે મળેલી પ્રસાદી છે.કદાચ એટલે જ મારો જન્મ ક્રુષ્ણની જેમ બધાની અપેક્ષાઓ વિરૂધ્ધ થયો હતો.જેને તમે ઓળખી ગયા.

મામાની જોબ ગઇ એ વખતે જ પોતાનાઓએ સાથ છોડ્યો ત્યારે દર્દ તો તમનેય થયું જ હશે ને?કઇ માં દિકરાને ઘેર બેઠેલો જોઇ શકે?આજે ઘણા પ્રષ્નોના જવાબ અધુરા છે.તમારા વગર એ નહીં ઉકલે.તમારા દરેક વહાલાઓ આજે તમારી ગેરહાજરી હોવા છતાંય મામાને ત્યાં જ ભેગા થાય છે ને તમારી આત્મારૂપી એ ઘરમાં રાહત અનુભવે છે.મામા-મામી,હાદુ-કુકી,માસી,બધાંય મને અને તમારી દિકીને દિલ દઇને સાચવે છે,મોસાળ ખરા અર્થમાં માણું છું…પણ,આજે તોય કશુંક ખુટે છે…પ્લિઝ નાની, ફોટામાંથી બહાર આવી જાવ….હવે હું ટુંકો પડું છુ…તાકાત-પ્રાર્થનાઓ-સત્યનું બળ ખુટવા આવ્યું છે…આઇ નીડ યુ…મમ્મી-મામા-માસી ઓલ નીડ યુ….

લિ.તમારો હરી…..

વિરહ – તડપતા દિલની લાચાર ઝુબાન….

Looks like we made it
Look how far we’ve come my baby
We mighta took the long way
We knew we’d get there someday..
They said, “I bet they’ll never make it”
But just look at us holding on
We’re still together still going strong..
(You’re still the one)
You’re still the one I run to
The one that I belong to
You’re still the one I want for life
(You’re still the one)
You’re still the one that I love
The only one I dream of
You’re still the one I kiss good night
Ain’t nothin’ better , we’ve bit the odds together
I’m glad we didn’t listen
Look at what we would be missin
They said, “I bet they’ll never make it”
But just look at us holding on
We’re still together still going strong
(You’re still the one)
You’re still the one I run to
The one that I belong to
You’re still the one I want for life
(You’re still the one)
You’re still the one that I love
The only one I dream of
You’re still the one I kiss good night
(You’re still the one)
You’re still the one I run to
The one that I belong to
You’re still the one I want for life
(You’re still the one)
You’re still the one that I love
The only one I dream of
You’re still the one I kiss good night
I’m so glad we made it
Look how far we’ve come my baby…..

શનાઇયા ટ્વેઇનના આ ગીતમાં દરેક પ્રેમી અનુભવે એવી તીવ્ર લાગણીઓ છે.એક વ્યક્તિ માટે બધું ત્યજી દેવાની ઇચ્છા અમથી ન થાય.એમાંય પ્રેમીજન નજરોથી દૂર હોય અને ઠંડા પવન સાથે ચન્દ્ર હાઇડ એંડ સીક રમતો હોય ત્યારે સાલી રાત પણ બોઝિલ અને બોરિંગ લાગે.નો મોર રનિંગ અરાઉંડ સ્પિનિંગ માય વ્હિલ્સ…યુ આર ધ રિઝન….ઇન ધ મિડલ ઓફ ધ નાઇટ….જ્યારે પણ વાત વિરહની આવે ત્યારે ગમગીન મોઢા પર અષાઢના કાળાધબ્બ વાદળો ઉમટેલા લાગે.જાણે વરસાદ વગર ચાતકનો બેસી ગયેલો સાદ…

ટાયટેનિકનું ઇંસ્ટ્રુમેંટલ મ્યુઝિક એટલે જ કસદાર લાગે છે.વિલિયમ હોર્નર એક જ ટ્યુન પર અલગ અલગ વાધ્યોનું વૈવિધ્ય આટલી વર્સેટાઇલ રીતે સર્જી શક્યો એ પણ એક આશ્ચર્ય જ છે મારા માટે…પ્રેમને સમજવો જેટલો સહેલો છે એટલો જ અઘરો છે એને નિભાવી શકવો.એનું કામકાજ સિમ્ફની જેવું છે.દરેક પોતાનું જાળવીને એક મુખ્ય વાત કે સુરને અનુસરે એટલે ડીવાઇન રીધમ મન અને જીવનમાં હીલોળા લેવા લાગે.કદાચ આ રીધમથી વિમુખ થવું એને જ તો મ્રુત્યુ નહીં કહેવાતું હોય ને?

વસ્તુ એ છે કે વિરહ કાયમી કે કામચલાઉ હોતો જ નથી.પ્રેમ હોય કે રોગ-દર્દ તો હશે જ એની ગેરંટી છે.તડપ તડપ કે ઇસ દિલ મેં કૌન સી આહ નિકલતી હૈ?મિસ યુ લાઇક હેલ…એકાદ ગમતું ગીત કાને પડ્યું તો લાગે કે જાણે દિલે ધડકવાનું બંધ કરી નાખ્યું.વગર ઇજાએ થતું દર્દ કદાચ પ્રેમની અધુરપમાં જ હોતું હશે.ત્યારે એમ લાગે કે દુનિયા કંઇ સમજતી નથી ને મારે કેમ ખેંચાયા કરીને બધાને ખુશ રાખવાના?મારી ખુશી જેમાં છે એ તો નજરોથી દૂર બેઠો છે/બેઠી છે.ત્યારે પ્રિયજનનો સાથ જાણે ઓક્સિજન કરતાંય વધુ જરૂરી લાગતો હોય છે.એમાંય જો જમાનાના ક્રુર અને જાલિમ દંભીપણાને લીધે હસતા મોઢે કામ કરવાનો વારો આવે એટલે ઔર ટોક્સિક ભેળવેલું દર્દ હ્રદયમાં વહેવા લાગે.

આનો કોઇ ઇલાજ જ નથી.તડપ્યા કરો ને જીવે રાખો.જરૂરી છે ધીરજ.સૌ સારા વાના થશે એવો વિશ્વાસ રાખવો કેમકે તમે જ ધીરજ ગુમાવશો તો સામેના પાત્રની હિંમત પણ તુટી જશે.એ પણ આખરે તો પ્રેમી જ છે.વધારે પડતી ઝંખના ક્યારેક પાગલપનનું કારણ બને છે.રાહ જોવાનું નક્કી જ હોય તો ઉર્મિલા કે રાધાનું સ્મરણ કરો.એમણે તો કેટલીય પળો દર્દ-તડપ-સૂનકાર-વાસંતી વાયરા-હૈયામાં આહ જગાવતો અષાઢ આ બધાંયની સાથે કાઢેલી છે.અને તોય ધીરજ જાળવી જ ને? કોઇને દોષ આપવાથી કે નસીબને ગાળ દેવાથી પરિસ્થિતી સુધરતી નથી.જગતમાં નામ કરી ગયેલા એકેય પ્રેમીઓ પોતાનો પ્રેમ માણી શકવા જીવતા રહ્યા નથી.તમે એટલા તો નસીબદાર ખરા જ ને?

જ્યારે મળો ત્યારે એકેએક સેકંડને શરીરમાં વહેતા ન્યુરોન્સના સંદેશા જેટલી ઝડપથી જીવંત કરી નાંખો.દર્દ ત્યારે બાજુ પર રાખો અને સામેની વ્યક્તિને મનભરીને નિરખ્યા કરો.કેમકે પછી તો એ સેવ કરેલી ઇમેજ જ યાદોમાં કામ આવવાની છે.અને યાદ આવશે હાથના મજબૂત અંકોડા,જેમાંથી ક્યારેય નિકળવાનું મન ન થાય એવી ઇંતઝારી આંખો,દુનિયા આખી ભુલાવી દે એવો હુંફાળો સ્પર્શ અને મનમાં ઉમડતી એ પળને ત્યાં જ રોકી દેવાની ખળભળાવી નાંખતી ઇચ્છા…

પણ ઘણાને ઘણા પ્રોબ્લેમ્સ આવતા હોય છે.માં-બાપની અનિચ્છા,મળી ન શકવાનું દુ:ખ,કાયમ માટે પેરેંટ્સની ઘસીને પાડી દેવાતી ના,2 ફેમિલીઓની વર્ષો જુની મિસ-અંડરસ્ટેંડીંગ,મિત્રો-સગા-વહાલાના પ્રોબ્લેમ્સ,જ્ઞાતીના નામે થતા ભંકસ દેખાડાઓ…ઉફ્ફ…..હવે વધારે નથી લખાતું…એક જ વાત….મિસ યુ મિસ યુ એન્ડ ઓન્લી મિસિંગ યુ….ઓલ્વેઝ…………

જ્ઞાતી,સ્ત્રી,ઇમેજ અને એવું બધું…

“અરે ભાઇ, શું કહું તને?એ છોકરીની તો છાપ જ એવી છે.આપણા જેવાના ઘરમાં એ ન હાલે.”-મમ્મી
“કેમ એમ કહે છે?હુંય એને ઓળખું છું.એ કંઇ સાવ એવી નથી કે કોઇનું ઘર ન સાચવી શકે.”
“અરે એ તો બહુ બ્રોડ-માઇન્ડેડ છે.એવીઓ કંઇ ઘર થોડા સાચવીને બેસવાની છે?”
“તમે કોઇને મળ્યા વગર કેમ કોઇ અભીપ્રાય બાંધી લો એ પણ માત્ર સમાજે બાંધેલી ઇમેજના આધારે? અહીંયા તારા ઓપિનિઅનથી હું અલગ પડું છું.તારો મત ખોટો છે એમ પણ નથી કહેતો અને મારો મત હું ત્યજીશ પણ નહીં.”

હજી થોડા દિવસો પહેલાની ગરમાગરમ ચર્ચા છે આ…મારી સામે કોદ કરવાનું કોઇ પસંદ નથી કરતું કેમકે કોઇ પાસે એવો સમય જ નથી હોતો. અને મને મારા વિચારો રજુ કરવાનું બ્લોગ પછી ઘર સૌથી સહેલું માધ્યમ લાગે છે.એક પ્રશ્ન મને ઘણા વખતથી મને હેરાન કર્યા કરે છે.કોઇ જ્ઞાતિના હોવું એટલે શું?શું તમે કોઇ જ્ઞાતિના છો એટલે તમે જે છો એ ભુલી જવાનું?
શું કોઇ ધર્મ,કોઇ સંપ્રદાય,કોઇ પંથ,કોઇ બાપુઓ-ધર્મગુરૂઓથી તમારી જાત લેસ-પ્રાયોરીટીમાં આવે છે?કેટલા લોકો એમ માને છે કે પોતે ધાર્મિક છે?ધાર્મિક હોવું એટલે શું?

એક્ચ્યુલી,ધાર્મિક હોવું એટલે વ્યક્તિએ જે પણ ધર્મને અપનાવ્યો હોય એ ધર્મના સિદ્ધાંતોનો વ્યવહારિક અમલ.પછી એ ફરાળથી માંડીને અનુશ્ઠાનો અને યજ્ઞોથી માંડીને નમાજ સુધીના નિયમોમાં લાગુ પડે છે.ધર્મની આટલી વાતો માંડવાનું કારણ એ કે મહત્તમ લોકો કોઇ પણ વ્યક્તિને માપવાનું મીટર ધર્મના ચશ્મા પહેરીને જ જુએ છે.વડીલોને પગે લાગે એ અફ્કોર્સ સંસ્કારિતા છે પણ જે ન લાગે એ નઘરો એવું માનવાને કોઇ કારણ નથી.લોકો શું કહેશે એની કે પછી આ સિરિઅલમાં વેમ્પ શું કરશે એની ચિંતા જેટલી કરીએ છીએ એનાથી પા ભાગની પણ સમાજના ભલા માટે કરીએ તો ઘણી તકલીફો હલ થઇ જાય.

શા માટે કોઇ એમ નથી વિચારતું કે નીતિમય જીવન એ ધાર્મિક હોવા માટેની પાયાની જરૂરત છે?જો કોઇ નિયમિત મંદિરે ન જાય કે નિયમિત એકાદ બાપુ-ગુરૂની સભા ન ભરે તો એ ભ્રષ્ટ થઇ ગયો કહેવાતો હોય, તો એ માનવું સાવ પિંઢારાછાપ માનસિકતાની નિશાની છે.ભગવદગીતામાં સ્પષ્ટ લખેલું છે કે ધર્મ એટલે જે લોકોને ધારણ(અર્થાત રક્ષણ) કરે.કેટલાને ધર્મગ્રંથોનો અભ્યાસ પણ કરવાની ઇચ્છા હોય છે?તોય પાછા એ જ લોકો ધર્મગ્રંથોના નામ પર નિયમોના મગજ વગરના અમલ કરાવતા ફરે ત્યારે નવાઇ લાગે છે.

”આજે આપણું ઘર આટલું ઉંચે આવ્યું એનું કારણ આપણા વડીલોએ જે ધર્મ રાખ્યો એ છે.”-એક વડીલ
”એમણે જે નીતિથી જીવન પસાર કર્યું એનું આ પરિણામ છે.”-હું બોલ્યો.
“ધરમ તો રાખવો જ પડે નહીંતર પુણ્ય મળે જ નહીં.”
“જુઓ,પાપ-પુણ્ય શું છે એ ન તો હું જાણવા માંગુ છું કે ન ધરમનો વિરોધ કરું છું.મને એ કહો કે ઋગ્વેદમાં કઇ જગ્યાએ એમ લખેલું છે કે ઘરમાં સ્ત્રીએ અમુક નિશાની તો પરણ્યા પછી પહેરવી જ પડે?કયો ધર્મ એમ કહે છે કે વ્યક્તિ નહીં પણ નિયમો સનાતન છે?જ્યોતિષમાં પણ ઘણા નિયમો એવા છે જેનું આજના સમય મુજબ અર્થઘટન કરવું પડે છે ત્યારે આવા નાનાનાના નિયમો પણ બદલાય એ જરૂરી છે.”

આ સંવાદ પણ મારા માટે મહત્વનો છે કેમકે અહીંયા ખોટી વસ્તુઓનો જડતાથી અમલ મને ખુંચે છે.લોકો કોઇ પણ છોકરીની પસંદગી ક્યા માપદંડને આધારે કરે છે?વસ્ત્રો-શિક્ષણ-ખાનદાન-દેહયષ્ટિ-સંસ્કાર…કદાચ એક વસ્તુ મને ઉમેરવી જરૂરી લાગે છે.એ છે એની બાહ્ય સમાજમાં છાપ…કમસેકમ મારી જ્ઞાતિમાં તો આવું છે જ..
“પેલી તો બહુ સીધી છોકરી છે.એની છાપ સારી છે.”
“એમ ? તો તમે એને ઓળખતા લાગો છો..”
“ના પણ એની છાપ સારી છે.”
“માત્ર છાપ સારી હોય એટલે એ સારી થઇ ગઇ એવું જરૂરી તો નથી ને?”

હાહાહાહા…મને તો એ જ નવાઇ લાગે છે કે આવી સદીઓ જુની માનસિક્તા હજી સુધી જળવાઇ રહેલી છે!!!અને પાછા આવા જ નવરા અને હરામહાડકાના લોકો બીજાઓના લગ્નો ગોઠવવા માટે સમાજમાં નામચીન હોય છે…લ્યો બોલો!!! જેને પોતાને ધર્મ શું એની પણ નથી ખબર અને જે વ્યક્તિને પારખવાને બદલે ઇમેજ પર જ મદાર રાખતા હોય એને જેસીક્રસ્ણ ને બદ્લે જુતિયા જ હોય…આવા લોકો સ્ત્રીને શું સમજવાના?

સ્ત્રી-કુદરતે બનાવેલું સૌથી સુંદર મેઘધનુષ્ય કે જેમાં 7 નહીં,બ્રહ્માંડ્ના બધા જ રંગો છે.અરે રંગોના શેડ્સ કરતા સ્ત્રીની લાગણીના શેડ્સ જાણવાની અને માણવાની અલગ જ લિજ્જત છે.એ ક્યારે સુંવાળપ રાખે અને ક્યારે લાલઘુમ લોહા જેવી થાય એ એને પણ નથી ખબર હોતી.સ્ત્રીનો પ્રેમ ઘુઘવતા મહાસાગર જેવો હોય છે અને પુરૂષનો પ્રેમ નાયગરા જેવો…એક ધસમસતા વેગને,પ્રચંડ ઉછાળને દર્શાવે છે જ્યારે બીજો શાંત-સૌમ્ય પણ ઉંડો અને રહસ્યોથી ભરેલો અને ડુબકી લગાવીને બહાર આવવાનું મન ન થાય એવો નશો દર્શાવે છે…

ઇશ્કિયાં ફિલ્મ એટલે જ આ પાગલને ગમી છે.વિદ્યાએ ઘણા શેડ્સ ઉજાગર કર્યા છે.એક પત્નીના-એક પ્રેમિકાના એંડ અબાઉ ઓલ…એક સ્ત્રીના….જેઓ સ્ત્રીને વધુ જાણવા માંગતા હોય એમણે કુન્દનિકા કાપડીયાની “સાત પગલા આકાશમાં” વાંચી જવી.અને એટલી તો ખાતરી આપું છું કે એટલીસ્ટ તમે તમારી સાથે જોડાયેલી(કે જોતરાયેલી!!!) સ્ત્રીને પહેલા કરતા વધુ સમજી શક્શો.સ્ત્રીમાં ભગવાને અદભુત તાકાત મુકી છે.એ છે અગાઢ-અખૂટ પ્રેમ…એ ધારે તો પ્રેમમાં ભરઉનાળે ભિંજવી શકે છે અને ચાહે તો વસંતઋતુમાં પણ “ના” નામની પાનખર લાવી શકે છે…આ લખાય છે ત્યારે મનમાં એક જ વિચાર ઘુમ્યા કરે છે કે સ્ત્રીમાં આટલી બધી સૂક્ષ્મ લેવલની લાગણીના ઉંડાણ જ કદાચ એને પ્રેમનો ખજાનો બનાવે છે.અવતાર ફિલ્મમાં પણ પેલા દૈવી વ્રુક્ષને બધા નાવીઓ માતા જ કહે છે ને…!!!

અત્યાર સુધી થયેલા નિરીક્ષણોને ધ્યાનમાં લઉં તો કોઇ પણ છોકરી એની સાથેના દરેક સંબંધો માટે એકસરખી જ સિરીયસ હોય છે.પછી એ બાપ હોય કે બોયફ્રેંડ હોય, સ્ત્રી સંબંધો માટે આજીવન સમર્પિત હોય છે.એટલા માટે નહીં કે સમાજે આ નિયમોમાં એને જોડેલી છે પણ એટલા માટે કે એને સંબંધમાં હોવાનું ગૌરવ હોય છે.એને પોતાના હોવાપણાની નિશાની તરીકે આ સંબંધો જ હોય છે અને એક ડીગ્નિટી સાથે એ એનો ભાર પોતાના ખભા પર લઇને ચાલી શકે છે.અને એટલે જ બ્રેકઅપનું કારણ સંબંધોમાં ભળતી અસલામતી હોય છે.એને એકવાર સંપુર્ણ સત્તા આપી દો પછી એ જ એ રિલેશનમાં એવી ખૂબીથી રંગો પુરશે જાણે કોઇ મંદિરમાં કોઇ ધજા ચડાવતું હોય…કોઇ ઘરની પૂત્રવધૂને ક્યારેય એમ નથી કહેવામાં આવતું કે પોતાનું ઘર જ માનજે/આ તારું સાસરું નથી…એ બસ એમ જ એને પોતાનું કરી લે છે.અને પોતાપણા સાથે આવે છે માલિકીભાવ..(ref.-મારી પહેલી પોસ્ટ-“મારા પોતાના”)

મારી દ્ર્ષ્ટીએ સ્ત્રી એટલે વ્યક્તિ દુ:ખી હોય ત્યારે મળતો ખભો, હાથના અંકોડા ભીડાવાની સાથે ગાલ પર પડતો શરમમિશ્રિત પ્રેમનો ટશિયો, “તને મારી જાત કરતાંય વધુ ચાહું છું ”-એવું સાંભળવા માટે આંખોમાં રહેતો ઇંતઝાર, લિપલોક વખતે અચાનક વધી જતા હ્રદયના ધબકારાનો અવાજ અને એવું બધું….

” એક દી સર્જકને આવ્યો, કૈં અજબ જેવો વિચાર
દંગ થઈ જાય જગત, એવું કરું સર્જન ધરાર

ફૂલથી લીધી સુંવાળપ, શૂળથી લીધી ખટક
ઓસથી ભીનાશ લીધી, બાગથી લીધી મહક
મેરુએ આપી અડગતા, ધરતીએ ધીરજ ધરી
વૃક્ષથી પરમાર્થ કેરી, ભાવના ભેગી કરી

બુદબુદાથી અલ્પ્તા, ગંભીરતા મઝધારથી
મેળવ્યો કંકાસ મીઠો, મોજના સંસારથી
પ્રેમ સારસનો ઉપાડ્યો, પારેવાનો ફફડાટ
કાગથી ચાતુર્ય લીધું, કાબરોથી કલબલાટ
ખંત લીધી કીડીઓથી, મક્ષિકાથી શ્રમ અથાગ
નીરથી નિર્મળતા લીધી, આગથી લીધો વિરાગ

પંચભૂતો મેળવી, એ સર્વનું મંથન કર્યુ
એમ એક ‘દી સર્જકે એક નારીનુ સર્જન કર્યુ
દેવદર્લભ, અવનવી આ શોધ જ્યાં બીબે ઢળી
એ દિવસથી દર્દ કેરી ભેટ દુનિયાને મળી
-”શૂન્ય” પાલનપુરી

અપેક્ષા – દિલ અને દિમાગના છોતરા કાઢતી રણભૂમિ

જુદી જિંદગી છે મિજાજે મિજાજે

જુદી બંદગી છે નમાજે નમાજે;

છે એક સમંદર થયું એટલે શું,

જુદા છે મુસાફર જહાજે જહાજે…

— મનુભાઇ ત્રિવેદી “ ગાફિલ “

માનવ સ્વભાવ થોડોક વિચિત્ર છે.એ એવી જ વસ્તુઓ પાછળ જશે કે જે માટે એને બેહિસાબ મહેનત કરવાની થાય.ખરેખર તો એ ઉત્ક્રાંતીનું ચિહ્ન છે.પહેલા આપણા પુર્વજો જે લડાઇઓ લડીને કોઇ વસ્તુ પામતા એ જ હવે અથાક મહેનતમાં પરીવર્તિત થઇ છે.અને એ સારી વસ્તુ છે.પરિશ્રમ વગર એકેય વસ્તુની કિંમત સમજાય નહીં.પણ અહીં વાત છે મનની એ ઇચ્છાની,એ ઝંખનાની,એ ધધકની,જે માનવીને સતત કોઇ વણચિંધેલા માર્ગ પર દોડતો રાખે છે.એ શું કામ દોડે છે એ કદાચ એનેય નહીં ખબર હોય.(એ કોને ડાર્ક નાઇટ યાદ આવી?)

અર્જુનને એવી મનસા હોય કે વાસુદેવ એની સાથે રહે,દ્રૌપદીને એમ હોય કે કાનો મને બચાવે,રાધાને,મીરાને એમ થાય કે ક્રુષ્ણ એમના જ થાય….આ બધાને જે આ “થાય છે” એ અપેક્ષા છે.સામાન્ય માણસ પર આવીએ તો એ બહુ વિશાળ અર્થમાં વપરાય છે.ક્યારેક પ્રમોશન તો ક્યારેક પુત્ર…ક્યારેક સ્વજનો તો ક્યારેક સ્વાર્થ… ક્યારેક કલીગ્સ તો ક્યારેક કૂકર્મો…ક્યારેક મમ્મી તો ક્યારેક માશૂકા…આ બધા પાસેથી માણસ કોઇકને કોઇક પ્રકારે અનેક જાતની અપેક્ષાઓ રાખતો-રખાવતો હોય છે.ક્યારેક એ જાહેર કરતો રહે છે તો ક્યારેક મનમાંને મનમાં એ પુરા કરવા માટે તિખારા ઉડાડતો રહે છે.વળી જાતને તો પોતાની મર્યાદાઓ ખબર હોય એટલે ઔર ધુંધવાય છે.આ ધુંધવાટની સીધી અસર આજુબાજુના વાતાવરણ પર થાય છે.જો કોઇ છંછેડે તો અકળામણ ધડાકાભેર બહાર આવે છે જેનું પરિણામ કાં તો ઘરના અને કાં મિત્રો ભોગવતા રહે છે.વસ્તુ એ છે કે તોય મુશ્કેલીનું કોઇ નિરાકરણ નથી આવતું.જેને લીધે આ દુષ્ચક્ર ચાલું રહે છે.અને જો ધુંધવાટ મનમાં રહે તો રોગો હાઉક્લી કરીને પાછલા બારણેથી આવી જાય છે.

વ્યક્તિ જન્મે એ પહેલાથી અપેક્ષાઓ સાથે ને સાથે આવે છે.શું આવશે?દિકરો કે દિકરી?થોડા મોટા થાય એટલે માર્ક્સનો અજગર ભરડો લે છે.કઇ લાઇન લેશું?લાઇન લઇએ એટલે પર્ફોરમન્સની રામાયણ…અંત નથી…દરેક તબક્કે અપેક્ષા બ્લેક હોલની જેમ વ્યક્તિને ગળી જવા તૈયાર જ હોય છે.હું એવું તે શું કરું કે જેથી મને સારામાં સારું વળતર મળે? આ સવાલ સનાતન છે.જન્મથી માંડીને જશ્ન સુધી અને કામથી માંડીને કર્તવ્યો સુધી માણસ હંમેશા પોતાને આ પ્રશ્ન પુછતો આવ્યો છે.તોય કેમ આ અપેક્ષા એને કાયમ જળોની જેમ ચોંટીને સતત જીવને હલબલાવ્યા કરે છે?આ સવાલનો જવાબ શોધવો સહેલો નથી.કેમકે એની સાથે અંદરથી વિશ્વાસની નીવ હલી જાય એટલું દર્દ,ચિરાયેલા સ્વપ્નાઓ,તુટેલા ભરોસા ને એવું ઘણુંબધું જોડાયેલું છે.સાથે જ જોડાયા હોય છે દિલના વક્ત-બેવક્તના ફુંફાડાઓ,સ્વજનોના બેમતલબ ધોખા,એમનું કોઇ સાંભળતું નથી એવી કાગારોળ અને પ્રિયજનની આશાભરી નજરો…

તો પછી પીછો કેવી રીતે છોડાવવો આ અપેક્ષાથી?જો કે એક વસ્તુ એ પણ છે કે તમે અખૂટ તાકાતના માલિક છો જે આવા રોજિંદા પ્રશ્નોની સાથે બાથ ભીડવવા માટે સક્ષમ છે.બસ જરૂર માત્ર એને ઓળખી લેવાની છે…કઇ રીતે?અરે મિત્ર એ જુઓ કે દુનિયા કેટલી હસીન છે?અરે એક ચક્કર દરિયાકીનારે મારો ને જુઓ કે દરિયો આવો ક્યારે જોયેલો?ક્યારે પ્રિયજનનો હાથ હાથમાં લઇને એક્બીજાની આંખોમાં ખોવાયા હતા?યાદ કરો એ સફર,જ્યારે એક્બીજા યારો જોડે ધમ્માલ કરતા કરતા બસ ગજવી હતી,એ યાદ કરો કે ક્યારે કોઇ ફુલ શું નાનું ભુલકું તમારા ગાલને નાનકડી બચ્ચી કરીને ભાગ્યું હતું….

દોસ્ત,અપેક્ષાઓ અને એષણાઓનો જીવન સાથે નાળ-સંબંધ છે.એને અવગણી નહીં શકાય.એટલે આવી સમયને હાઉકલી કરીને ચોરેલી-મેળવેલી ક્ષણો જ એ અપેક્ષાઓ સામે લડવાનું બળ આપે છે.જિંદગી ખરેખર બહુ સરસ ફિલ્મ છે.દર અઠવાડિયે બસ ટીકિટ ફડાવ્યા કરજો….

ગોડ્સ ગિફ્ટ-વરદાન કે શ્રાપ?

“તને કંટાળો નથી આવતો બધાને જવાબ આપવાનો? કેટલાનું જોઇશ હવે?આમાં તારૂં કંઇ રહી ન જાય હોં!!!”-મમ્મી
“ભેખ લીધો હોય ત્યારે આવું બધું વિચારીએ તો ભેખનો ઉદેશ્ય જ નકામો રહે…તે જ તો શિખવાડ્યું છે!!!”

સાવ વાસ્તવિક છે આ ઘટના અને સંવાદ.આજેય 5 વર્ષ પહેલાનું એ દ્રશ્ય આંખ સામે તરવરે છે જ્યારે મમ્મીને વિદ્વાન રાજજ્યોતિષે કહેલું કે-આ છોકરાને તો જ્યોતિષનું વરદાન છે.એ જે કહે છે એ માનો કેમકે તો જ તમને મારા કથન પર વિશ્વાસ બેસશે કે આ સાધારણ નથી.એ જ્યોતિષશાસ્ત્રને સાથે લઇને જન્મ્યો છે.વારસો બખુબી આગળ વધારશે.
“પણ અત્યાર સુધી જ્યોતિષ તો શું, કોઇની ઉપર વિશ્વાસ પણ નથી.ત્યાં હું કેવી રીતે જ્યોતિષ બની શકું?”-12th science student ઉવાચ્.
“જો તમને કોઇ શક્તિ મળેલી હોય તો જ્યાં સુધી એની યોગ્ય ઉંમર ન થાય ત્યાં સુધી એ સુષુપ્ત રહેતી હોય છે.યોગ્ય સમયે તને સમજાઇ જશે.”-રાજજ્યોતિષ ફરીવાર ઉવાચ.
ત્યારે આવા ફિતુરને હસવામાં કાઢેલા.પણ પછી જે થયુ એ સાવ અચાનક અને અનપેક્ષિત હતું.અચાનક પછી શરૂ થયા આગાહીઓના પારખા.પરિક્ષાઓના માર્કથી માંડીને પ્રેમના સ્પાર્ક સુધીના..90% એક્યુરસી અને નામ બધાને મોઢે ચડી ગયું.

પ્રસિદ્ધી દરેકને ગમતી હોય છે.કોઇ તમારા લાળા ચાવે કે પ્લીઝ ભાઇ આ જરા જોઇ આપને…કોને ન ગમે?.એ યાર પેલીના ઘરમાં કોઇ વાંધો તો નહીં લે ને?તો અમે ના પાડી દઇએ ને છોકરાવાળા ને?તો અમે સંતાનની આશા મુકી દઇએ ને?વગેરે વગેરે…..પણ,તકલીફ ત્યારે થાય જ્યારે કોઇ આંધળો વિશ્વાસ મુકે ને કહે કે મને ભગવાન પર પછી અને તારા પર વિશ્વાસ પહેલા છે….બીક ત્યારે લાગે જ્યારે કુંડળી આપનાર એમ કહે કે હવે તું કહે તો જ લગ્ન માટે હા કહું…મને બીજા કોઇ પર ભરોસો નથી…ખુદ મારા પર પણ નહીં….બહુ હચમચી જવાય છે જ્યારે આવો અને આટલો ભરોસો મળે છે…આનંદ પણ થાય છે અને બીક પણ લાગે છે.ક્યાંક મારી અંત:સ્ફૂરણા કામ નહીં કરે તો મારા પરના એમના વિશ્વાસનું શું થશે?અરે વિશ્વાસને મારો ગોળી-એની પોતાની જિંદગીનું શું થશે?

ક્યારેક એમ પણ થાય કે ભગવાને મને જ કેમ આ કામ માટે પસંદ કર્યો?કાયમ સુખી તો શ્રીક્રુષ્ણ પણ નહોતા ત્યાં હું તો માણસ છું.મને પણ દર્દ-ગમ-નિરાશા-ક્રોધ જેવા સંવેદનો છે.પણ જ્યારે કોઇ આશાભરી નજરે માર્ગદર્શન માટે આવે છે ત્યારે અંગત લાગણીને મનમાં જ ધરબી દેવી પડે છે.મનને એ બાજુ ન ઇચ્છવા છતાંય વાળવું પડે છે કેમકે એ લોકો બાપડા એમ જ માનતા હોય છે કે આ તો કંઇક રસ્તો બતાવશે જ્…ત્યારે રૂદન રોકીને ખુશીનો નકાબ પહેરીને મદદ કરવી પડે છે…

નકારાત્મક લાગણીઓ તો પછી જાય છે ક્યાં?એ તો મનેય ખબર નથી…પણ યાર-દોસ્તોએ વ્યક્તિત્વની આ બાજુને બહુ નજીકથી જોઇ છે.એક થાકેલો-હારેલો-કંટાળેલો માણસ સમય આવે ત્યારે મગજ વગરની નૌટંકી કરીને મનને બીજી બાજુ વાળવા પ્રયત્ન કરે છે ને લોકોને એમ લાગે છે કે વાહ-શું ઝિંદાદિલ માણસ છે!!! અને એટલે જ ડાર્ક નાઇટનો જોકર પોતીકો લાગે છે..

અસહ્ય દર્દ આવે ત્યારે ગાંડાવેડા જ જીવતા રહેવા માટે મદદરૂપ બને છે…પણ સારા નસીબે યાર્-દોસ્તો-સગાવહાલા-માતાપિતા-આ બધાએ જાન ફુંકીને જીવંત રાખ્યો છે.

દોસ્તી-રીલોડેડ એંડ રિસરક્શન્…

“હવે તું ક્યારે આવે છે યાર્?તારા લીધે તો બધાએ કહ્યું તોય મુવિ બાકી રાખ્યા છે.હવે કાંઇ રોન ન કાઢતો નહીંતર જોવા જેવી થશે.બહુ થયું હો તારું નાટક્.” હકપુર્વક બોલાયેલા આ શબ્દો ઠાલા નથી.કે નથી એ માલિકીભાવ બતાવતા.બસ બતાવે છે તો માત્ર એક એહ્સાસ્.એક વિશ્વાસ જે બે જણાને જોડી રાખે છે.મિત્રતા મલ્ટીલેવલ અને મલ્ટીકલરમાં મળતું ઇન્દ્રધનુષ્ય છે.ચાહે એ રંગ લો અને ચાહે એ તિવ્રતા પકડો.લાગણીના અને શબ્દોના શેડ્સ હોય છે.શબ્દ એક પણ અર્થ અનંત્..ઉત્તમ નિકટ્તામાં શબ્દો કરતા મૌન બોલકું હોય છે..(કર્ટસી-જય વસાવડા)હાથમાં હાથ મુકીને માત્ર હૂંફ જ નથી અપાતી.એ ખાતરી પણ અપાય છે કે તારી સાથે જ જલ્સા અને તારી સાથે જ જખ મારશું.

યેસ્સ્…મિત્રતા.એક એવી બેકઅપ ફાઇલ જેણે મને ક્યારેય ફોર્મેટ નથી મારવા દીધું.જેણે હરહંમેશ વાયરા હોય કે વરસાદ્-સાથ જ આપ્યો છે.વિથ કમ્પ્લૈન-વિધાઉટ ડિમાંડ…કમ્પ્લૈન પણ કેવી?”તારે અમારી વાત ન માનવી હોય અને ગાડી સાજીસમી રાખવી હોય તો જ ફોર્માલીટી કરવાની”….આવી દિલફાડ દોસ્તી જેને મળે એ ખરેખર લકી છે દોસ્ત્…જિંદગી જ્યારે આવા મિત્રો સાથે હિલોળા લેતી હોય ત્યારે બસ એને માણવા સિવાય કંઇ સુઝે નહીં.

પ્રેમ હોય કે પાગલપંતી,શરુઆત મિત્રોથી જ થતી હોય છે.એક ફળદ્રૂપ ભેજું બાકીનાને બગાડીને ચારેકોર દોડતા કરી મુક્તું હોય છે.અને એવી ચેઝમાં પણ નશો હોય છે.દુ:ખમાં ખભ્ભો અને સુખમાં “ખંભા”ના ટેકા હરહંમેશ મળ્યા છે.એ અલગ વસ્તુ છે કે એ બલાને હાથ અને હોઠ્ હજી સુધી નથી લગાડ્યા.મને જે અમુક દુનિયાના મેજિકલ બનાવો લાગ્યા છે એમાંનો એક બનાવ મારી દોસ્તીનો છે.પહેલો તો એ કે મારે દુનિયામાં આવવાનું જ નહોતું.અમથેઅમથા નીચે આવીને શું ઉખાડ્યું મેં?પછી થયું કે દિલ મળ્યું તો ચલો લાગણી વહેંચતા ફરીએ.એમાં દોસ્તી થઇ.ત્યારે ખબર પડી કે ચમત્કાર જેવું છે હો બોસ્સ્…

મજા તો ત્યારે આવે જ્યારે એકનો વિચાર બીજાના મગજમાં પણ ક્લિક થાય્.એને હું ફ્રિક્વન્સી મેચિંગ કહું છું.અને પછી સર્જાય એન્ડ્લેસ રેસ્..થોટ્સ અને થંડર્સની…એ પછી કોક દોસ્તારને ભરાવી દેવાના કારસાઓ પણ હોય અને કોકના પ્રેમની નૈયા પાર કરાવવાના પણ જોખમો હોય્..અથવા તો ગામના પૈસાના સામુહિક ધોરણે બુચ પણ મરાયા હોય અને એ જ પૈસાની કોક ઢાબા પર પંજાબી સબ્જીઓ ઉલાળી હોય્..લિસ્ટ્નો અંત નથી કેમકે 4 વરસમાં તો સરકારો બદ્લાઇ જાય ત્યા સંજોગોની તો શું વાત કરવી?હા,કોઇક કમિટેડ થાય તો પાર્ટી લેવામાં એની ટાલ પડાવવામાં કોઇ કસર બાકી ન રહી જાય એનું પણ ધ્યાન રખાતું હોય અને કાંઇક લોચાલબાચા હોય તો એકઝામની રાતે પણ સ્કોર્પિયો લઇને નાઇટ ડ્રેસમાં રમાતા ધીંગાણાઓ પણ હોય્.નવરાત્રીમાં એમનેમ ઘુસ પણ મરાણી હોય અને ઇસ્કોનના પ્રસાદી વહેંચણી કાર્યક્રમમાં રાતનું જમાયું હોય્.

રાજકોટમાં 4 વરસ જાણે 4 સેકન્ડ્સની જેમ પાસ થયા.હા એટલું ખરું કે હોસ્ટેલલાઇફ તો આખી જિંદગી યાદ રહેશે..વિવિધભારતી પર ગીતો આવતા ત્યારે મોટા અવાજે ગાવામાં જે આનંદ આવતો એ હવે ઘરે બાથરૂમમાં નહાતી વખતે નથી આવતો.આજે 3-ઇડિયટ્સની એક એક સિક્વન્સ સાથે જાતને જોડી શક્યો એ આ લાઇફનું જ પરિણામ છે.એક એન્જિનિયર જ સમજી શકે છે એસાઇન્મેન્ટ સબમીટ કરાવવાની લાચારી અને સાહેબોની રુથલેસ વાણી…કેન્ટીનની ધમાલ અને બંકની લુપાછુપી..કપલ્સની થતી સળીઓ અને મોડી રાતે હાઇવે પર ફડાતા શર્ટ્સ્..આ બધું જ યાદ આવે છે કેમકે યાર્-દોસ્તોએ આ બધી જ મોમેન્ટ્સમાં જાન ફુંકેલી છે..અને જો એમને આ યાદોમાં ન રાખો તો આ બધી જ ક્ષણો નકામી બની જાય..આ એ જ દોસ્તો છે જેમણે મને ઘરથી દૂર ઘરની મસ્તી આપી અને આ એ જ દોસ્તો હતા જેમણે મને લાઇફમાં રીસ્ક લેવાની હિંમત આપી..

ફેરવેલમાં પરફોર્મ કરવા પાછળ એ લોકોનો જ ટેકો અને ભરોસો હતો કેમકે 1000 જણા સામે ગાવાની હિંમત આ પાગલમાં નહોતી…અને ગીત પુરૂં થયા પછી ખુશીના માર્યા ભેટી પડ્યા એ પણ આ જ દોસ્તો હતા…દોસ્તીએ જ મને શોખો રાખતા શિખવાડ્યું અને રિલેશન્સના આયામો સમજાવ્યા.દોસ્તોએ જ ફંડા આપ્યો કે દરેક વ્યક્તિ ઇમ્પોર્ટન્ટ છે.દરેક વ્યક્તિ ક્યાંકને ક્યાંક તો કામ લાગવાની જ છે.કોઇ મેટર પર ઝગડેલા હોય તોય કાચી સેકંડ્માં બોલતા થયેલા 2 મિત્રો એટલા જ યાદ આવે છે જેટલા એમણે બુચ મારેલા મારા પૈસા…છતાંય કોઇ ગિલા-શિકવા નથી…છે તો બસ યાદો અને માત્ર યાદો…

આજે જ્યારે કોઇ કોલેજિયનને ખેલતા-કુદતા જોઉં છું ત્યારે એમને ઉભા રાખીને બસ એટલું જ કહેવાનું મન થાય છે કે યારો અત્યારે જેટલું જીવાય એટલું જીવી-હસી-રમી લેજો…પછી આ જ ક્ષણો તમને ક્યાંક કોઇક દિવસે આંખના ખુણામાં ડબડબ થતી જોવા મળશે..મીસ યુ કૌશલ-સર્વાંગ-સાહીલ-બોક્સર્-ક્રુણાલ-પારીયો-બચુ-લુગડી-ડી-બાવો-નિલુ-….

મમ્મી-પપ્પા-મારી લાઇફ્ની ફિલ્મના રીઅલ પાત્રો

આજે ફરીવાર માતાપિતા વિશે લખવા બેઠો છું.સમયના સથવારે મોજમજા અને મસ્તી કરતા કરતા ક્યારે મોટો થઇ ગયો એની ખબર જ ન પડી.હા.. પપ્પાને જરુર ખબર પડી હશે કેમકે પહેલેથી જ ટ્યુશન વગર ભણેલા છોકરાને જિદો પુરી કરાવવી અને તોય બે છેડા ભેગા કરવા એ બેશક અઘરૂં જ હતું.ગુસ્સો તો ક્યારેય જોયો જ નથી મેં અને દીદીએ એમનામાં.સદાય હસતા હસાવતા હોય એટ્લે મારામાં પણ લાઇફને જલસાથી જીવવાની અને દુખોને પોઝીટીવ્લી લેવાની ટેવ પડી છે.

મને ઓળખનારાને ખબર છે કે મારો બેઝિક નેચર અને મારી ભાષા મારી મમ્મીની દેન છે અને મારો અવાજ અને દેખાવ પપ્પા જેવો.લાઇફમાં જેટ્લા સરપ્રાઇઝ મળ્યા એમાં સૌથી મોટું એ કે મારી ભાષાને રજુ કરવાની જે સ્ટાઇલ તમે જુઓ છો એ મારા પપ્પાની વારસાની ભેટ છે.મમ્મી અત્યારે ગરમ ધાબળો ઓઢીને સુતી છે.પપ્પા ટીવી જુએ છે.વ્યક્તિગત રીતે તો મુકેશ અને આર્.કે. ના ફેન્ છે પણ કૈલાશ ખેરના પણ ગીતો સાંભળે.મને ગીતના સિલેક્શનમાં મદદ કરવામાં એમનો જ સિંહ્ફાળો રહેતો હોય છે.બ્લોગમાં વાંચી હરખાય પણ મને અભિમાન ન આવે એટ્લે એમ જ કહે કે સારું છે પણ હજી નવા સબ્જેક્ટ્સ છે એ વાંચજે.

મમ્મી કહે કે તારા પપ્પાનો પેન પાવર જોરદાર છે.એવું જ દાદાનું પણ હતું.એ પણ પ્રસિદ્ધ વ્યક્તિ અને ચુસ્ત સિદ્ધાંતવાદી.પપ્પા પણ દાદાનું એવું અંગ જેના વગર ન ચાલે કે ન ફાવે.નાનો હતો ત્યારે 10-10 દેશી હિસાબ ફાડ્યા તોય કાયમ મારા માટે નવી ચોપડી લાવવી એ એમનો નિયમ્.હવે એમ્પ્લોય્મેંટ ન્યુઝ લાવે છે.નોકરી માટે ફી આપતી વખતે જરાય પુછે નહીં ત્યારે એમની દરિયાદિલીની ખબર પડ્તી જાય છે.પહેલા એવું માનતો કે પપ્પા તો સલાહ આપ્યા સિવાય કંઇ નથી કરતા.પણ હવે એમની ચિંતા સમજાય છે.જ્યારે દીકરો જન્મે જ બળવાખોર હોય ત્યારે એમની ચિંતા સ્વાભાવિક નહીં પણ અનિવાર્ય છે.પ્રેક્ટીકલ એવા કે જે કામ હાથ પર લે એ એવી ચોક્સાઇથી પુરું કરે કે સોંપનારને ચિંતા જ ન રહે.મારા મિત્રો સાથે એમને મારા કરતા વધારે ફાવે છે.

વડીલો તો મને એમ જ કહે છે કે તારા અને તારા બાપમાં આબેહુબ સામ્ય છે.હશે કદાચ,પણ ખરી વાત એ છે કે હું ક્યારેય એમના જેવો નહીં બની શકું.મને નાનો હતો ત્યારે મેરા નામ જોકર જોવા લઇ ગયેલા.મને ઘોડિયામાં હિંચકાવતા હિંચકાવતા સુંદર અવાજે હાલરડા ગાયેલા એવા મારા પપ્પા મને સ્ટેજ પર ગાતો જોતી વખતે 5 વર્ષના બાળકની જેમ મુગ્ધ ભાવે મને જુએ ત્યારે મને મારા હોવાપણા પર ગર્વ થાય..એમને હજી નથી કહી શક્યો કે પપ્પા યુ આર ગ્રેટ્.મારામાં સંગીત માટેની આટલી ઘેલછા પણ વારસાગત છે.મુવિ જોઇને રાતે 2 વાગે આવું તોય એક વાર પણ મને એ ખીજાયા નથી.મમ્મી કદાચ તપી હોય તોય એ વાતાવરણ શાંત કરી દે.

આ એ જ પપ્પા છે જેમણે ફડક સાથે મને રાજકોટ હોસ્ટેલ લાઇફ જીવવા મોકલ્યો.ત્યારે એટલું જ કહેલું કે દિકુ હું જે જીવી ન શક્યો એ તું જીવજે.રોયલ થિંકિંગ અને સિમ્પલ લાઇફ્સ્ટાઇલ જાણે એમને તો શ્વાસ લેવા જેટ્લી સહજ બાબત છે.તોય અમને બે ભાંડરડાને એ ક્યારેય નવા વિચારો માટે રોકે નહીં.સાથે જ જમવાનો નિયમ પપ્પાએ દાદા પાસેથી શિખેલો અને એ જ નિયમ હવે મારામાં ટ્રાન્સફર થયેલો છે.હંમેશા એમની વાતો ડંકે કી ચોટ પર સાચી માલૂમ પડેલી છે.એમની પાસે જિન્દગીના ફંડા કરતા સંઘર્ષોનું ભાથું વધારે છે.ફરિયાદ તો કઇ ચિડિયા છે એ જ એમને નથી ખબર્.

રહી વાત મારી તો મેં મારી જિન્દગીમાં એક જ રોલ મોડેલ રાખ્યા છે.એ છે મારા પપ્પા.હા મિત્રો…હું મારી લાઇફમાં મારા પપ્પા જેવો બનવા માંગું છું.મમ્મી ઓફ્કોર્સ પપ્પા કરતા બાળકની વધુ નજીક હોય છે..પણ પપ્પાનો ફાળૉ પણ જેવોતેવો નથી હોતો.મમ્મી જો મેન્ટર હોય તો પપ્પા પેઇન્ટર હોય છે.ચુપચાપ રંગો પુરતા જાય્.કદાચ મારી એક ઇચ્છા પુરી થાય કે હું એમના હાથે મારા લખેલા પુસ્તક્નું વિમોચન કરાવી શકું…ત્યારે કદાચ મેં એમના જેવા થવાનો પ્રયાસ 1% જેટલો થશે….

હરી તારા નામ છે હજાર-પણ ક્યાંય છે તારી મજાર?

ફરીથી ચવાયેલો ટોપિક લઈને આપની મજા નથી મારી નાખવી.કેમકે તમારા અમુલ્ય વક્તની કિંમત ખબર છે.મારે તો કૃષ્ણની વ્યથા જોવી છે,જાણવી છે.જય વસાવડાએ કાતિલ લેખ લખ્યો છે..પેઈન ઓફ કૃષ્ણ..વાહ..પણ હું જે વાત કરવા માંગું છું એ આપડી અને કૃષ્ણની સાથે જોડાયેલી છે.એ છે અપેક્ષા…રીમેમ્બર,જયારે પણ દ્રૌપદી,અર્જુન,રુકમણી…આ બધા એ સાદ કર્યો ત્યારે કૃષ્ણ દોડી જ ગયા હતા ને?પણ કોઈએ એમ નથી પૂછ્યું કે “હે કાના,તને કોઈ દુ:ખ તો નથી ને?કોઈ ભાર લાગે છે દિલ પર?આટલા બધા કામ વચ્ચે પણ કઈ રીતે તું ખુશ રહી શક્યો છે?”વેલ,હવે મજાની વસ્તુ આવે છે.

આ જ વાક્યો પોતાની જાતને પૂછ્યા છે ખરા?કાયમ ખુશ રહેવું એ પણ સળગતા અંગારા મોમાં રાખવા જેવું છે.મિત્રો,મમ્મી,પપ્પા,સ્વજનો,કલીગ્સ….લીસ્ટનો અંત નથી,આ બધાને તમારી,મારી પાસેથી અપેક્ષાઓ રહેતી હોય છે.ત્યારે ‘એક સાંધો ને તેર તૂટે’ જેવી હાલત થાય છે.એટલીસ્ટ,ક્યાંક ને ક્યાંક તો પ્રાયોરીટી આપવી પડે છે.અને પછી જાત સાથે સંઘર્ષ શરુ થાય છે.”કેમ મારે જ કાયમ બાંધછોડ કરવાની?કેમ જિંદગીને ચસચસાવીને નથી જીવી શકાતી?”

આ જ પ્રશ્નો કૃષ્ણને નહિ સતાવ્યા હોય?પણ એને માથે ઘણી જવાબદારીઓ હતી એટલે પોતાના વિષે વિચારવાની ફુરસદ ન મળી.આપડે પણ એમ જ હોય છે ને?ઓફીસ.ઘર,સમાજ,મિત્રો,માં-બાપ…બધાને ખુશ રાખવાનો પ્રયાસ કરતા હોઈએ છીએ.એ લોકો બાપડા આશાભરી નજરે આપણી તરફ જોયે રાખે છે અને એમને ઝળહળતા રાખવા સંજોગોની આગમાં યા હોમ કરીને કુદી પડતા હોઈએ છીએ.રાખ પણ બની કે નહિ એનો વિચાર પણ ન આવે એ હદે પોતાની જાતને શેકતા જતા હોઈએ છીએ.તોય સર્વાઇવ કર્યા કરવું પડે છે..આફ્ટર ઓલ,જીતવું જરૂરી છે.

પણ,જાતનો અવાજ કેમ અવગણવો?એટલે જ માણસ એકલો પડતા ડરે છે.જાતની સંગત કરવી પડે ને?ત્યારે તકલીફો ચાલુ થાય છે.બાકી રહેતું હોય એમ રોગો ભરડો લે છે.એમ નથી થતું કે ‘યાર શું લાઈફ છે?મગજમારીની પણ હદ હોય ને?શું કામ હું ખેચાયા કરું?મેં કઈ ગધેડી પકડી છે?’મિત્ર,ત્યાં જ કૃષ્ણ અને આપડામાં ફેર છે.ધીરજ.હું એમ પણ નથી કેતો કે ભગવાન સાથે કેમ કમ્પેરીઝન કરાય?હું તો એને એક બહુઆયામી વ્યક્તિત્વ તરીકે ગણું છું જેને સૌથી ઓછો સમજવામાં આવ્યો છે.મનોવિજ્ઞાનના ઘણા કોયડા એના અભ્યાસ માત્રથી ઉકલી જશે એવું પર્સનલી માનું છું.

શું લાગે છે તમને?હીથ લેજરને જોકરનું કેરેક્ટર ભારે પડ્યું?કે પછી એની સંવેદનશીલતાએ આવા ડાર્ક શેડવાળા પાત્રના માધ્યમથી હિથને પોતાની અંધારી બાજુ બતાવી દીધી?નો બડી નોઝ..પણ એટલું તો જોઈ જ શકાય કે હું,તમે બધા જ ગ્રે શેડમાં આવીએ છીએ.કોઈ સંપૂર્ણ સારું નથી,કોઈ સંપૂર્ણ ખરાબ નથી.કૃષ્ણ આ બધા થી પર એટલા માટે છે કેમકે એને અપેક્ષા અને કર્તવ્યો વચ્ચેની ભેદરેખા ખબર હતી.આપને પણ કર્તવ્યો હશે,અપેક્ષાઓ હશે અને એ પુરા કરવા માટેની તાકાત પણ હશે.પણ,જરૂરી છે એનો યોગ્ય જગ્યા એ કરેલો ઉપયોગ.

કૃષ્ણ એ વાંસળી પણ ઉઠાવેલી અને સુદર્શન ચક્ર પણ…આપડે પણ ક્યારેક વિનમ્ર તો ક્યારેક ધગેલ ત્રામ્બા જેવા થતા હોઈએ છીએ…પણ આપડે સાચા હતા કે ખોટા એ તો સમય જ નક્કી કરવાનો ને?ત્યારે નૈતિક રીતે જે યોગ્ય હોય એ કરવું,નહિ કે તમને જે સાચું લાગે એ કરવું.અને જયારે માર્ગ ન સુઝે ત્યારે પોતાની જાતની જગ્યાએ કૃષ્ણ ને મુકવા.એણે શું કર્યું હોત એવો જાતને પ્રશ્ન પુછજો.કદાચ જવાબ મળી જશે.મને હંમેશા મળ્યો છે.

અને એક ખાનગી વાત…જો તમને એમ લાગે કે તમારો કોઈ મિત્ર હેલ્પ નહિ કરે,ત્યારે કૃષ્ણની દોસ્તી કામ કરશે…..

ગેમ ઓફ ચાન્સ- કિસ્મતની પાઠ્શાલાની ગલગલીયા કરાવતી ટીચર

“ આપણે કિસ્મતના ભરોસે સિલેક્શન છોડીએ તો? ” યંગ સાઇંટીસ્ટ આ મર્મ્વેધક સવાલ પુછે છે અને હાજર રહેલા બધા સ્તબ્ધ થઇ જાય છે.2012, એક એવું મુવિ,જેમાં સર્વાઇવલ એ ઘટ્ના નહીં, પણ ચેઝ છે,એકલા નહીં પણ બધાને સાથે રાખીને જીવવા માટે થતો પળેપળનો સંઘર્ષ છે. જીજીવીષા એ કાયમની રમત છે.હંમેશા લાઇફ આપણને ઘણા બધા ચાન્સ આપતી હોય છે,જીવવાના અને મરી ફીટ્વાના…મેઇન વસ્તુ ડિસીશન મેકિંગ છે.ક્યારે,ક્યું,કેવી રીતે વિચારવું એ ઘણા બધા ફેક્ટર્સ પર આધારીત હોય છે. પણ,એ માટે જરુરી છે ચાન્સ..નસીબ,કીસ્મત,લક,ફેટ…વસ્તુ એક જ છે.આ આખી દુનિયા ગેમ ઓફ ચાન્સ પર જીવે છે.એવું નથી કે હાર્ડવર્ક વગર માત્ર નસીબ જ કામ કરે છે, પણ હા,ક્યારેક તો એવું લાગે કે સાલું કાંઇક તો એવું છે જ જે આ બધાની બીયોન્ડ છે.

એ છે માણસની અંદર રહેલી સત્યપ્રિયતા,હિંમત,ઈમાનદારી,અને માણસાઈ જીવતી રાખવાની ધધક…તક હંમેશા કેમેરાની ફ્લેશ જેવી હોય છે.એના એ ઝબકારામાં આપણે કઇ રીતે રિએક્ટ કરવું એ આપણે નક્કી કરવાનું છે.ક્યારેક કોઇ ગમતી ચુલબુલી સાવ રદ્દીછાપ સાથે સંસાર માંડી દે ત્યારે તો ખાસ આવા વિચાર આવે કે આપણે નહોતા દેખાયા એને કે આવાને આટ્લી સારી મળી?પણ,ત્યારે નસીબને કોસતા પહેલા એ વિચાર કરવો કે પેલાએ એવું તે શું કર્યુ કે પેલી એની દીવાની થઇ ગઇ? એણે ગમે તે કર્યું હોય તોય એક વસ્તુ એ તમને હરાવ્યા..એ હતું પેલાનું ડેરિંગ.એણે હિંમત કરી અને પેલીએ હા પાડી. બસ,એટલે જ એ સુંદરીનો હક્દાર બન્યો.લાઇફ પણ આવું જ કરે છે.જે તકને ઉમળકાથી ભેટે છે એને જીતનો જશ્ન મનાવવાનો ચાન્સ મળે છે.અને જીત આખરે છે શું?આવી મળેલી,છીનવેલી તકોનો એક્સાથે થતો વિસ્ફોટ.અને ઇનામમાં મળે છે આંખોમાં વિજયી શરાબના સમંદર અને રાહતના શ્વાસ સાથે મળતો જીતનો નશો..જીતવું એ એક આદત છે જે કેળવવી પડે છે.

જિંદગીમાં ક્યારેય કોઇ મેજિક હોતું નથી કે આમ જાદુની લાક્ડી ફેરવી અને આમ કામ થઇ ગયું.એના માટે અથાક પરિશ્રમ અને સ્ટ્રેટેજી જોઇએ.અને જોઇએ ધીરજ.એ વગર આંધળુકિયા કરવાથી હાથમાં કાંઇ ન આવે.ઢગલામોઢે ફિલ્મોમાં ખાલી ચાન્સ પે ડાન્સની જ નહીં પણ મૌકે પે ચૌકેની પણ ફિલસુફી કહેલી છે.ઇટાલિયન જોબ થી લઇને રેસ સુધીની ફિલ્મોમાં મૌતને હાથતાળી આપતા નાયકો એનઘેનદિવાઘેનની સ્પિડથી ચેઝ કરતા જોવા મળ્યા છે.થ્રિલ પણ તો જ આવે જો મૌત ડાઘિયા કુતરાની માફક પાછળ પડે.અને તો જ વિક્ટરીની કિંમત થાય.સવાલ એ છે કે દરેક જણનુ નસીબ પાધરું થોડું હોય?ફિલ્મ લક પણ એજ કહે છે.જો તમને તમારા નસીબ પર વિશ્વાસ હોય તો લગાવો છલાંગ…પેરેશુટ ખુલી તો લાઇફ તમારી,ન ખુલી તો મૌત તમારી.

લકને પિછાણવા માટે ખુલ્લું મગજ જોઇએ.અને ખુલ્લા મગજ માટે બ્રોડ બુદ્ધિ જોઇએ.બ્રોડ બુદ્ધિ માટે ચિક્કાર રિડીંગ જોઇએ જેને આપણે સૌથી વધુ અવગણી બેઠા છીએ.